Het is me een paar keer overkomen dat ik op t.v. getroffen was – ik acht in een programma van Paul de Leeuw – een moslima hoorde die zich niet liet inpakken door platvloersheid en voor haar overtuiging uitkwam: voor het huwelijk geen toeters en bellen, daarom droeg zij haar sluier. Opgegroeid in onze samenleving had zij haar eigen waarde! Dat maakt indruk. En ik denk dat moeten wij als christenen ook kunnen en meer doen. Overtuigd zijn van ons geloof!
Wij voelen ons vaak wat ongemakkelijk bij ons geloof en dan missen we overtuiging! Ik kan me dat wel goed voorstellen. Bij het evangelie van vandaag heb ik ook de neiging om snel over een stukje heen te lezen.
Ik voel me een beetje ongemakkelijk bij Jezus’ reactie op de vragende vrouw. “Ik ben alleen maar tot de verloren schapen van het huis van Israël gezonden.” En dan helemaal bij: “Het is niet goed het brood dat voor de kinderen bestemd is aan de honden te geven.” Jezus is toch voor iedereen gekomen?! En niet-gelovigen met honden vergelijken doen wij als christenen niet! Gelukkig loopt het evangelie goed af en hoeven we ons niet te schamen. De vrouw krijgt zelfs een compliment: Vrouw, ge hebt een groot geloof! Misschien is het juist goed om – ondanks die ongemakkelijkheid er juist wel even bij stil te staan.
Waarom doet Jezus zo? Hij had de vrouw toch meteen kunnen helpen?
Kennelijk ziet Jezus zich verplicht zich eerst tot het uitverkoren volk te richten … Door de eeuwen heen waren zij erop voorbereid om Jezus als Verlosser te herkennen. En God trekt de genadegaven die Hij zijn volk had gegeven niet terug! Ook nu nog heeft het volk dat Hij als eerste uitverkoren had een bijzondere plaats. Maar het criterium is nu HET GELOOF IN JEZUS.
Als wij het Oude Testament lezen verstaan wij de woorden vanuit ons geloof in Jezus: een heel aantal regels gelden voor ons niet meer in die mate, omdat ze in Jezus hun vervulling hebben gekregen. De Sabbat, de Tempel, het Beloofde Land. Wij nemen het niet meer letterlijk, want Jezus is de Heer van de Sabbat; bij Hem is meer dan de Tempel en het gaat er niet meer om het oude volk van God, maar het nieuwe Gods volk, allen die in Jezus geloven, vanwaar ze ook komen. We bezien nu heel het Oude Testament door Jezus Christus en kunnen er de vervulling in zien van wat voordien vager aangeduid werd.
Daarom passen wij het bijbelse begrip Israël ook niet zo maar toe op het huidige politieke begrip van de staat Israël en de Palestijnen. (In het evangelie zouden we de Kananese vrouw als Palestijnse kunnen zien.)
Iedereen is uitgenodigd in Jezus te geloven. Katholiek betekent “algemeen”. We geloven in de katholieke – de algemene – Kerk. Onze kerk is voor iedereen bedoeld; zoals Jezus voor alle mensen gekomen is. Het is katholiek te geloven dat Jezus de enige Verlosser is. Het gaat om ons geloof in Hem. En dat legt vooral op ons een verplichting: om ook daadwerkelijk gelovig te leven.
Jezus, de enige Verlosser! We zeggen daarmee niet dat mensen die niet in Jezus geloven verloren zijn; maar wel dat ook zij door Jezus verlost worden. Een moslim zal – als hij eerlijk, oprecht leeft – niet door zijn eigen geloof gered worden, maar door Jezus; ook iemand die Jezus niet of nauwelijks kent en toch in alles verlangt Gods wil te doen. De genade van God doet immers dit verlangen in zijn hart ontstaan. Buiten zijn schuld zal niemand verloren gaan.
Ik vind het mooi dat onze Kerk deze hoop voor alle mensen vast houdt. En tegelijk vasthoudt aan het principe dat we alleen door Jezus Christus, door ons geloof in Hem, door ons behoren tot die kerk de weg ten leven kunnen gaan.
Iets daarvan herken ik in het evangelie van deze zondag. De vrouw die afgewezen wordt – ze hoort niet bij het uitverkoren volk – maar toch ook weer niet, omwille van haar geloof. Zonder dat ze voldoet aan de regels wordt haar verlangen ingewilligd. In haar hart is hetzelfde verlangen als wat Jezus bij zijn eigen mensen had mogen verwachten; ja, het geloof van de vrouw is nog groter.
Ik zeg nu een beetje theologisch wat wij spontaan wel aanvoelen en wat mensen ook vaak zeggen: “mijn kinderen gaan wel niet naar de kerk; hebben hun kinderen dan wel niet laten dopen, maar ze staan wel altijd voor mij en voor iedereen klaar. Ze zetten zich nog beter in dan menig katholiek.”
Allen die rechtvaardig geleefd hebben horen in zekere zin tot de katholieke kerk: Als de Kerk zich katholiek noemt, wil zij daarmee zeggen dat zij algemeen is, over heel de wereld en bij alle volkeren verbreid. Vanaf Adam hebben alle ware gelovigen ertoe behoord.
We gebruiken wel het beeld van de ark van Noë: allen die daar waren werden gered.
Twee kerkvaders:
Cyprianus zei tegen zijn gelovigen: "Buiten de Kerk is er geen heil".
Het gaat niet op dat wij zeker kunnen zijn van ons heil, als we maar tot de Kerk behoren; ook tot ons kan Jezus zeggen: "Ik ken u niet".
Augustinus zegt heel juist: "Er zijn er veel binnen de Kerk, die erbuiten staan, en er zijn er veel buiten, die erbinnen zijn."
In het voetspoor van de kerkvaders mogen we zeggen dat in het heidendom soms sporen der openbaring (natuurlijke en bovennatuurlijke) worden aangetroffen. –Elementen van waarheid, zegt het Concilie. – Lang niet alles is verkeerd wat men in de islam en andere godsdiensten vindt. St. Paulus wees erop op de Areopaag bij Athene (Hand. 7,28), toen hij voor de ongelovigen Areopagieten heidense dichters als getuigen voor de waarheid aanhaalde. Maar wat ontbreekt is de Verlossing door Jezus Christus. En Jezus Christus is voor alle mensen gekomen.
Ik heb naar aanleiding van het evangelie enigszins willen aangeven dat de katholieke Kerk mensen die niet-katholiek zijn helemaal niet uitsluit van de hemelse heerlijkheid. Maar we zouden ons zelf – en de ander nog meer! – tekort doen als we niet overtuigd zijn van ons christelijk geloof: dat Jezus voor alle mensen gekomen is en allen uitnodigt om in Hem te geloven. En dat dragen we niet uit als we half in het geloof staan, maar alleen als we echt overtuigd zijn. Laten we het katholieke geloof ons meer eigen maken. Door het mee te vieren en door er met gepaste trots en enthousiasme voor uit te komen!
