‘Die muziek gaat je door merg en been’. Wat een uitdrukking! De nuchterling vraagt: Door welk merg? Waar is dat been waar de muziek doorheengaat? Iemand zegt: ‘Je hebt me op mijn ziel getrapt’. Hoe zo? Waar is die ziel waar ik op getrapt heb? Nog een uitroep: ‘Toen ik die baan kreeg was ik in de zevende hemel’. Waar is die hemel? Domme vragen want iedereen verstaat wat het zeggen wil. Het is beeldtaal voor ieder invoelbaar. Vandaag is het ’s Heren Hemelvaart. Waar en wat is de hemel? Ik sta stil bij de beeldtaal van ons geloof. Jezus’ verrijzenis is een geheim van het geloof. Daarom kan ik er evenals de eerste leerlingen alleen over spreken in beelden en verwijzingen. Deze dag horen we: ‘Hij verscheen hun gedurende veertig dagen’. Verschijningsverhalen zijn beeldverhalen. De leerlingen beelden er hun geloof in uit dat Jezus niet naar een voor ons onbereikbare wereld verdwenen is. Ze vertellen dat zij hem ervaren als aanwezig. Tegelijk dat die aanwezigheid alleen waargenomen kan worden met ogen die door geloof gescherpt zijn. Hij wordt niet gezien door Pilatus of Kaïfas maar door de leerlingen (Hand 10,41). Het duurt vaak een hele tijd eer zij hem leren zien. De mensen uit Emmaüs herkennen hem pas als hij de Bijbel uitlegt en het brood voor hen breekt (Lc 24,32.35). 

In deze herkenning blijkt Jezus anders te zijn als toen hij nog met hen rondtrok in Palestina. Hij toont zich aan hen als de eigen kracht van God nu. Paulus zegt: ‘De Heer is de Geest’ (2Kor 3,17), opgenomen in de levendmakende beweging van God. Nu pas, na zijn sterven, nu Hij zo opstaat, wordt duidelijk wie Hij is: eindelijk en ten volle de Zoon van God. Deze radicale verandering wordt uitgedrukt in verschillende beelden: Hij is opgestaan, verrezen, ten leven gewekt, verheerlijkt, verheven aan de rechterhand van de Vader. Alle beelden spreken over het nieuwe leven, de nieuwe mens die vol is van Gods Geest, de heilige Geest. Die Geest blaast hij over de bange leerlingen (Jo 20,22) zoals JHWH bij de schepping de mens de levensadem in de neus blaast; zo wordt de mens een levend wezen wordt (Gen 2,7). Opstanding betekent: alles van ons leven, van onze wereld en onze geschiedenis opnieuw en wel in de kracht van de Geest. 

De geloofsbelijdenis zingt: ‘Die opgestegen is ten hemel’. Het beeld van deze dag, ’s Heren Hemelvaart. Is dat niet vreemd? Is de hemel niet de plaats waar een mens naar toe gaat wanneer hij de aarde, het leven, de wereld, de geschiedenis verlaat? Wil hemelvaart niet zeggen dat Jezus voor de aarde en de mensen op aarde onbereikbaar is geworden? Ik geloof: juist niet. Het tegendeel van de hemel is niet de aarde maar de hel. In de Bijbel horen hemel en aarde bij elkaar. Zo staat het in het gebed waarin Jezus zijn diepste geloof uitspreekt: ‘Vader, uw wil geschiede in de hemel en (door de mensen) zo ook op aarde’ (Mt 6,10). Velen denken dat de hemel een hogere etage is, ergens in hogere sferen. Jammer. De hemel is een beeldwoord. Hemel duidt op de intimiteit van God. Of misschien beter: de hemel is daar waar er contact is tussen het diepste van een mens en de eigen diepte van God. Nog anders gezegd: daar waar een mens God ontmoet, God raakt, God hoort, God gebeuren laat, door God geraakt wordt. De muziek van God gaat je door merg en been. Dat is ten volle gebeurd in Jezus’ sterven. 

In die intimiteit van Gods nabijheid is hij niet tot rust gekomen. Integendeel, hij is (er) de Geest geworden, Gods adem en beweging. Door zijn dood is hij van de aarde verdwenen opdat wij vanuit het leven dat in ons wordt opgewekt, onze geschiedenis gaan schrijven overeenkomstig de beweging van zijn Geest. Nu is ons alles in handen gegeven. Want de Geest kan alleen maar ‘heersen’ waar vrijheid is (2Kor 3,17). God weigert en zal altijd weigeren om zelf onze geschiedenis te maken. Jezus’ hemelvaart beeldt uit Gods eerbied voor onze vrijheid. In Gods intimiteit verdwenen ‘heerst’ Jezus nu, via onze vrijheid. Het woord is voortaan aan ons, zijn leerlingen. Vanaf nu zijn wij verantwoordelijk. Daar worden wij toe in staat gesteld door de Geest die ons beweegt.

P. Stevens.

(André Zegveld, Tot vrijheid bestemd. Spiritualiteit en geloofsbelijdenis, Baarn 1994, p,148-150)