Familiefoto’s kunnen veel zeggen. Laatst zag ik de foto van ons gezin in 1943, gemaakt hier in Heerlen: mijn ouders op deftige stoelen naast elkaar, mijn broer en twee zussen erachter. Twee andere zussen op stoelen links en rechts naast pa en ma. En de jongste zoon (dat ben ik) staande tussen de ouders in: een pertinent ventje dat zich niets laat wijsmaken en dat zelf zijn weg kiest. Thuis wordt steeds gezegd: ‘Dat ben jij ten voete uit. Zo was je vroeger en nu nog. Al heel vroeg trok jij je eigen plan in steeds wijdere cirkels rond het ouderlijk huis’. Oude verhalen worden aangehaald om te zeggen hoe ik nu ben en verhalen over nu hoe ik vroeger was. Interessant. Het verleden vertelt over het heden en omgekeerd. Voor mij zegt die foto veel meer: ik maak deel uit van dit gezin. Daarin ben ik opgegroeid, gezond en veilig tussen pa en ma in. Dat ben ik en dat bepaalt heel mijn leven. Als u het goed wilt verstaan: U ziet in mij nog steeds de hand van mijn vader en moeder. Gelukkig als je daar dankbaar en blij naar mag kijken. Pijnlijk als je veel nare herinneringen hebt.

Heden en verleden vertellen over elkaar. Dat is in de Bijbel ook zo. Gelovige Joden leven van verhalen opgetekend in de Bijbel. Ze delen die in in drie delen: de boeken van Mozes, de Profeten en de Geschriften. Het evangelie vertelt dat Jezus de mensen van Emmaüs op een nieuwe manier leert luisteren naar die oude verhalen. Hij zegt: als je goed luistert naar de boeken van Mozes, de Profeten en de Geschriften, ga je zien hoe die spreken over Mij. Oude foto’s en verhalen maken duidelijk wat nu te zien is. Hoe kan dat? Dat probeer ik duidelijk te maken. De boeken in de Bijbel spreken over mensen van vroeger die geleefd hebben met een heel bepaald vertrouwen. In de boeken van Mozes is te horen: Wij mogen ons verlaten op Iemand die we niet zien maar die altijd met ons meetrekt. Die draagt een Naam die eigenlijk geen naam is: JHWH. Dat betekent: ‘Ik ben er zoals Ik er zal zijn’. Je kunt altijd op Mij rekenen. Ik ben je trouw wat er ook met je gebeurt. Zo vertellen ze over penibele situaties zoals toen ze slaven waren in Egypte en eruit bevrijd werden. Dat vieren ze elk jaar met Pesach, hun Pasen. Ze vertellen hoe ze in tijden van crisis steeds van hun dwaalwegen teruggeroepen zijn. Dit staat in de boeken van de Profeten. Ze zingen liederen: de psalmen. Die staan in het deel van de Geschriften. Zoals in de muziek ‘Tema con variazioni’: variaties op hetzelfde thema. JHWH is trouw en wijst ons de weg. Al zijn wij ontrouw, toch is er steeds een weg terug. Dan ervaren we weer Zijn trouw. Daar gaat het om. Als de oude verhalen gelezen worden, leren ze de eigen tijd zien en wel waar het ten diepste om gaat. Oude verhalen geven Joden en christenen moed en inspiratie om de eigen tijd aan te kunnen. 

In de eerste lezing haalt Petrus psalm 16 aan: ‘JHWH, U levert mij niet uit aan de dood, U wijst mij wegen die naar het leven voeren, U zult mij met vreugde vervullen’. Zingt David dit lied? Ja, zo klinkt het in de oude verhalen. Maar nu wordt het een lied in de mond van Jezus de Christus die gestorven is en leeft dankzij de trouw van JHWH, zijn Vader. De verrijzenis van Jezus wordt uitgelegd aan de hand van de oude verhalen. Christenen leren Jezus’ sterven zien vanuit hun geloof in de trouw van JHWH die tot leven roept. Verrassend. De mensen van Emmaüs waren alle hoop kwijt geraakt. Nu zeggen ze tegen elkaar: ‘Brandde ons hart niet in ons, terwijl Hij onderweg met ons sprak en ons de Schriften openlegde?’ Het vuur van de hoop gaat weer branden als ze op een nieuwe manier leren luisteren naar de oude verhalen. Dat Jezus de Christus uit de doden is opgestaan, is enkel te danken aan de trouw van JHWH. Over die trouw spreken de oude verhalen. Die mogen ook wij nu lezen op een nieuwe manier. Wij gaan Jezus verstaan vanuit de ‘familiefoto’s’ van de Joden. Oude verhalen krijgen een nieuwe diepte. Dat is het geloof waartoe in mijn leven mijn ouders de eerste aanzet hebben gegeven. Zou het ook voor ons zo mogen zijn dat het vuur van de hoop gaat branden als week na week de Schriften voor ons opengaan? Op velerlei manieren spreken zij over de trouw van JHWH tot over de dood heen. Christus leeft en ook wij leven dankzij die trouw.

P. Stevens