“In het begin was het Woord en het Woord was bij God en het Woord was God. Dit was in het begin bij God.” Zo begint de blijde kerstboodschap van Johannes.
We weten uit eigen ervaring dat woorden die gezegd worden een diepe doorwerking kunnen hebben. Wanneer er iets verkeerds gezegd is, spreken mensen elkaar soms jaren niet meer. Verzoenende woorden daarentegen, woorden van begrip, lieve woorden kunnen relaties doen groeien, waaruit iets moois kan ontstaan.
Als wij een goed gesprek hebben dan leren we de ander kennen. We luisteren naar wat iemand zegt en ook door de toon en de mimiek begrijpen we de ander. Als je elkaar al langer kent, weet je wat de ander bedoelt. En we gaan erop in; zeggen onze gedachten. Wanneer een gesprek niet te formeel is, of uit lege woorden bestaat, dan leg je in zo’n gesprek iets van jezelf. Wat je vindt; hoe je ergens tegen aan kijkt. En door gesprekken leren we elkaar kennen. Mensen die een relatie met elkaar aangaan, moeten met elkaar blijven praten, alleen dan houd je een relatie levend – en dan nog kan het mis gaan. Het wordt ijzig als mensen niet meer met elkaar praten.

God spreekt ook tot ons. “Vele malen en op velerlei wijzen heeft God tot ons gesproken door de profeten” – = de tweede lezing – en nu heeft Hij gesproken door zijn Zoon. God heeft ons wat te zeggen. Dat vraagt van ons allereerst een luisterende houding. In het verleden heeft Hij al dikwijls gesproken; door profeten laten zien wie Hij is. En mensen antwoordden erop. De H. Schrift, de heilsgeschiedenis is de geschiedenis van God met zijn volk. Ons zicht op wie God is wordt in de loop van de eeuwen steeds helderder. Helderder wordt dat Hij een God van liefde is. Daartoe spreekt Hij zijn woorden, neergeschreven in de heilige Schrift: Gods Woord. “Zo spreekt de Heer”, eindigde de lezing. En als de volheid van de tijd gekomen is, spreekt Hij het duidelijkst: Hij legt zichzelf helemaal in dat Woord; Hij openbaart zich in het Woord dat mens geworden is; in Jezus Christus. Willen we weten wie God is? Kijk naar Jezus. Hij is Gods Woord. Door Jezus gaat ons gesprek met God nu verder. De heilsgeschiedenis houdt niet op. Door de eeuwen heen spreekt God door de Kerk en ook daarbuiten; soms vertroebelen wij zondige mensen dat Woord van God. – Ook de laatste 65 jaar. – Dan wordt het mistig; verliezen we een helder zicht. Heiligen geven een helder beeld van God. Zij blijven met Hem in gesprek; met een open, luisterende houding en geven door hun leven antwoord. Zo is zo’n gesprek met God niet alleen iets tussen twee personen, maar worden we gedragen door gelovige antwoorden die al gegeven zijn.

Een goed gesprek vraagt ten eerste om een luisterende houding. Om vandaaruit dan te antwoorden; mee te werken met die heilsgeschiedenis. Die begint niet bij pas bij ons: op velerlei wijzen heeft God al tot onze vaderen gesproken. 
Het evangelie liet ons horen dat toen – net als nu – niet bij iedereen zo’n luisterende houding aanwezig was: “Hij kwam in het zijne, maar de zijnen aanvaarden Hem niet.” Ondanks dat God de komst van zijn Zoon zolang had voorbereid. Wij, mensen, zijn vaak te zeer met onze eigen gedachten en interesses bezig. Luisteren niet echt wat er gezegd wordt. En dan blijft ook ons antwoord uit. Bovendien: iets zeggen is één, doen is twee.
Bij een goed gesprek moet er een vertrouwen zijn. Een vertrouwen in de ander. Geloven heeft dan ook alles met vertrouwen te maken. En een goed gesprek vraagt een inbreng van twee kanten. Bij onze inbreng kunnen we kijken naar die mensen rondom Jezus. Het geloof van Maria. Jezus is in onze wereld gekomen doordat Maria het gesprek met God openhield. God sprak door de engel. En Maria antwoordt namens de mensen. En gelukkig heeft zij haar medewerking gegeven. Dat is geloof! Want God doet het nooit zonder mensen. 

Anders was Kerstmis nog het heidense feest van het licht, of bleef het beperkt tot ballen in de boom. Nu hebben we het heidense zonnewendefeest ge-kerst-end; er Kerstmis van gemaakt. Jezus is het ware Licht dat iedere mens verlicht … 
Soms denk ik wel eens – velen vieren niet Jezus’ komst in onze wereld, maar vallen weer terug in een heidens winterfeest, zoals de Germanen dat vierden, waarbij het alleen om een boom gaat; en eten en kaarsen. 
Waar gaat het om bij Kerstmis? Dat God in onze wereld is gekomen. Om ons te verlossen. En hoe meer we zijn licht laten schijnen, hoe meer we zien waar we verlossing nodig hebben. 
Proberen we dat gesprek met God opgang te houden, en niet van één kant laten komen. Ook al hebben wij niet zoveel te bieden, we kunnen onze dankbaarheid laten blijken. Wij ontvangen meer dan we kunnen geven ”van zijn volheid hebben wij allen ontvangen, genade op genade!” Geloven is niet alleen aan God vragen … De herders en de wijzen; allen kwamen om het Kind hulde te brengen. 

Die hulde, die eer, die aanbidding die is in onze geloofsbeleving wat verloren gegaan. En toch staat dat centraal in de kerstboodschap: “alle engelen moeten Hem hulde brengen” (laatste woorden van de tweede lezing) “Eer aan God in den hoge” klonk het. “De herders verheerlijkten en loofden God om alles wat ze gezien en gehoord hadden.” En de wijzen: “Op hun knieën neervallend betuigden zij het Kind met zijn moeder hulde en boden het geschenken aan: goud wierook en mirre”. 
Wij bevinden ons in goed – in gelovig – gezelschap als wij God eer en hulde brengen. Dat kan op velerlei wijzen: “Wat ge aan een der kleinsten van mijn broeders en zusters hebt gedaan, hebt Ge aan Mij gedaan”, zegt Jezus. We voelen ons allen aangesproken door het Kind in de kribbe. In het Kerstkind spreekt God ons aan. Gaan wij in op dat gesprek. Zalig kerstfeest. 

Pastoor Wim Miltenburg fso