Het is een schamele groep mensen, uit hun vaderland Juda verdreven en naar Babel meegevoerd, gedeporteerd. Het is de 6e eeuw voor Christus. Eenmaal in dat vreemde land proberen ze hun leven opnieuw op te bouwen. Dan komt er een nieuwe heerser. Die biedt hun de mogelijkheid terug te gaan naar hun land. Wat nu? In die onzekerheid treedt in hun midden een man naar voren die hen aanmoedigt hierop in te gaan en terug te keren. Wie is die man? We weten het niet, we horen alleen zijn stem. Hij roept vanuit een oersterk vertrouwen. Jullie en ik, wij zijn mensen die onze kracht vinden in JHWH die onze voorouders lang geleden heeft bevrijd uit het angstland Egypte. Die wil ons nu bevrijden uit deze ballingschap. Hij zegt er iets bijzonders bij: Als je het aandurft terug te gaan en een nieuwe toekomst op te bouwen, kunnen buitenstaanders die jullie bezig zien, ontdekken waar je vertrouwen vandaan komt. Teruggaan is het eigenlijk niet, we worden teruggebracht, bevrijd. Zo kan ieder zien, hoe God, JHWH zich met ons verbonden heeft. Dat betekenen de grote woorden die vandaag klinken: ‘Je bent mijn dienaar, zegt JHWH, Ik neem je bij de hand en waak over je. Ik maak je voor de mensen tot het teken van mijn verbond en tot een licht voor de volkeren’, niet-joden, buitenstaanders. De onbekende zegt: Jullie en ik, wij mogen een trouwe dienaar van JHWH zijn. Wie ziet hoe wij bevrijd worden, gaat merken waar onze kracht vandaan komt. God is met ons, waar we ook zijn. Hij geeft ons zijn Geest, zijn Adem. Dat is onze kracht. En die blijkt als wij op weg gaan. Met dit bevrijdingsverhaal en vele andere verhalen tekenen gelovige joden hun vertrouwen uit en daarmee hoe zij de Schepper van hemel en aarde leren zien: God voor Joden en voor alle mensen die Hem leren kennen door dit joods getuigenis. Met deze verhalen tekenen joodse gelovigen zichzelf. Daarom zijn de verhalen opgenomen in hun geloofsboek, het boek van hun leven met God, JHWH en van God met hen: de Bijbel, een openbarend boek dat het leven tot op zijn wortels openlegt.

In dit boek vindt Jezus zijn inspiratie en ook de schamele groep mensen die hem volgen, zijn leerlingen. Evenals de ballingen in Babel maakt Jezus een nieuw begin. Leerlingen volgen hem. Een van hen, Petrus, roept: God maakt geen onderscheid. Iedereen, jood en niet-jood die op God vertrouwt, ieder die goed doet, vindt toegang bij God, die van alle mensen houdt. De bijzondere openbaring van God, de Onzienbare, begint bij de gemeenschap van Israël maar is bestemd voor alle mensen. 
Wie is Jezus? Petrus vertelt: Hij was een bijzondere mens, door JHWH getekend met heilige Geest en met kracht. Zo genas hij allen die onder de macht van het kwaad stonden, want God was met hem. Jezus’ unieke persoonlijkheid wordt nog verder uitgetekend. Matteüs vertelt het openbarend verhaal bij de Jordaan. Jezus daalt af in het water: teken van een nieuw begin. Het accent valt op wat daarna verteld wordt. Hoe maak je duidelijk dat deze man een volstrekt eigen band heeft met God, JHWH? Met stijlmiddelen van die tijd in de lijn van de joodse traditie wordt verteld: Als hij uit het water omhoog komt, ziet hij de hemel open: God nabij. Hij ziet de Geest, de Adem van God, op zich neerdalen. Alsof het een duif is. Dan klinkt een stem: ‘Deze is mijn Zoon van wie Ik zielsveel houd, mijn vreugde’. Woorden ontleend aan Psalm 2,7 en aan het verhaal in Babel waarbij we boven hebben stilgestaan. Jezus is bij uitstek ‘de trouwe dienaar van JHWH’. De eretitel van ballingen in Babel. Hij is de Messias, de samenvatting van het volk Israël dat vanouds Gods eerstgeboren zoon is (Ex 4,22).

Het feest van de Doop van de Heer is een en al openbaring. Mij spreekt bijzonder aan: er wordt een nieuw begin gemaakt. Armoedige mensen durven het aan een nieuwe toekomst op te bouwen. Vol vertrouwen op JHWH. Een openbaring voor joden en niet-joden. Als zij vertrouwvol op weg gaan, openbaart zich een Kracht, een Geest die hen maakt tot een trouwe dienaar van JHWH, een getuigenis voor de wereld. Die titel wordt ten volle uitgetekend in de Man van Nazaret die iets nieuws begint in de kracht van de Geest. Een nieuw begin maken dankzij de Geest: zou dat ook iets zijn voor ieder van ons en voor de katholieke kerk in Nederland na dat rampzalig jaar 2010?

P. Stevens