Wij vieren vandaag het Hoogfeest van Christus, koning van het Heelal, zoals de officiële benaming luidt. Ongetwijfeld samen met velen onder U, denk ik daarbij aan het lied “Aan U, o Koning der Eeuwen” en aan de massale zangoefeningen in mijn jeugd om dat lied in te studeren maar ook met mijn latere ontdekking dat het genoemde lied oorspronkelijk niet bedoeld was om Christus Koning toe te zingen, maar een deel van een groot lofdicht was, geschreven door priester-dichter-politicus Schaepman voor paus Pius IX. In mijn jeugd vond ik het een mooi lied. Nu vind ik de tekst wat bombastisch, niet meer passend bij deze tijd. Toch heeft het lied aan ons katholieken een grote dienst bewezen als strijdlied in de strijd om de emancipatie van ons volksdeel in Nederland.
Nu hebben in elke periode van de geschiedenis mensen het recht en de plicht om vorm te geven aan hun geloofsovertuiging in woorden die verstaanbaar zijn voor hun tijdgenoten maar ook goed passen bij datgene wat ze verbeelden. Voor ons passen de vaandels van de strijdende koning niet meer bij koning Christus. ‘Dat doet me niets’, zeggen we dan.
Maar wat dan wel? 

Daarvoor moeten we terug naar de bronnen.
‘Mijn koningschap is niet van hier’ zegt Jezus vandaag in het Evangelie. Hij is Koning, maar op een andere manier dan wij denken. Bij het woord koning heb ik twee associaties: De koning met scepter en hermelijnen mantel, relieken uit vroeger tijden die symbolen zijn van de koninklijke macht. Maar ook de koning zoals die in onze West-Europese landen tegenwoordig wordt vormgegeven door sommige vorsten: een bestuurder van een volk op afstand zonder veel feitelijke macht, maar met een grote symboolfunctie: hij of zij belichaamt de eenheid van het volk en toont zijn meevoelen met landgenoten in vreugdevolle en droevige dagen.
Het Koningschap van Jezus is niet van hier. Dat zegt hij zelf. Hij werd in kunstobjecten wel vaker afgebeeld met scepter en hermelijnen mantel of als herder die zorg koester voor zijn schapen, maar in de bijbel zelf vinden we in de evangeliën nauwelijks uitwerkingen van dat Koningschap. Wel wordt er vaak gesproken over het Koninkrijk Gods. Maar dan ook weer in vaak lastig te begrijpen parabels en vergelijkingen. Het koninkrijk Gods is daar waar God ’s heerschappij doorbreekt.
Niet van deze wereld is ook die heerschappij. Niet de macht van de sterkste, maar die van de liefde heeft het laatste woord. Niet de belangen van de rijken, maar die van alle mensen staan centraal. Net de grootste schreeuwer krijgt gelijk, ook naar de stemlozen wordt geluisterd.

Idealistisch zo’n koninkrijk; zeker, mogelijk, misschien toch wel. Al eeuwen lang proberen volgelingen van Jezus, de mensen van de weg, zoals zij aanvankelijk genoemd werden, zo’n koninkrijk te realiseren. Verbazingwekkend, vind ik, is niet zozeer dat het koninkrijk nog steeds op zich wachten laat, maar dat men het steeds opnieuw probeert te vestigen. Overal ter wereld probeerden en proberen mensen hun visioen van dat koninkrijk vorm te geven. In dat opzicht is Jezus Christus koning van hun ideeën en hun handelen, van hun heelal, zou je kunnen zeggen. Nog dichter op de huid van ieder zit de vraag die we ons kunnen stellen aan het einde van weer een kerkelijk jaar: ‘In hoeverre is Jezus Christus koning van mijn heelal?’. Hoe staat het met mijn gebedsleven, vind ik Jezus wel zo belangrijk dat ik mijn kinderen en kleinkinderen over hem vertel, durf ik ook aan mensen te vertellen dat ik regelmatig en soms ook nog wel graag naar de kerk ga, dat ik op mijn eigen bescheiden manier een beetje meewerk om de zaak van Christus Koning voort te zetten? Doe ik dat ook in de navolging van Christus Koning als herder, in mijn betrokkenheid bij het lot van medemensen dichtbij en veraf?
Vandaag vieren we ook het einde van het kerkelijk jaar. Naar goed-Nederlands gebruik kijken we dan eens zwijgend achter ons om: wat was er goed, wat was er slecht en waar gaan we in het komend jaar naar toe?
Moge Christus Koning voor ieder van ons apart maar voor ook ons allen een inspirerende reisgezel zijn in dat nieuwe kerkelijke jaar.

Diaken H. Renckens