Een trotse opa vertelt me over zijn kleinzoon: ‘Als je die jongen ziet voetballen! Die heeft het in zich een geweldige voetballer te worden!’. Aandoenlijk die opatrots. Zo trekken scouts van Europese voetbalclubs naar Brazilië om jong talent aan te werven. Ik betrap er mezelf ook op. Als professor heb ik vaker bij mijn studenten gedacht: ‘Jij kon wel eens mijn opvolger worden’. Wat zit er aan mogelijkheden in mensen? De Bijbel geeft op die vraag een heel eigen antwoord. Het lied van de schepping zingt: God schept de mens als zijn beeld, op Hem gelijkend (Gen 1,26-27; 9,6). Elke mens heeft het in zich om op God te gaan lijken. Dat is verrassend. Het gaat veel verder dan voetballer of professor worden! Joodse gelovigen beseffen: Je mag van JHWH geen beeld maken (Dt 4,16; 5,8). Het enige beeld van JHWH is de mens, elke mens, geroepen om steeds meer op Hem te gaan lijken.
Een beeld spreekt van zijn maker. De Brief aan de Hebreeën zegt: God sprak vroeger in mensen, die profeten worden genoemd. Op het einde der tijden spreekt Hij in de Zoon. Die lijkt volmaakt op de Onvoorstelbare, ‘evenbeeld van zijn wezen’ (Hebr 1,1-3), sprekend zijn Vader, zijn uniek beeld. Over Jezus zingt Zacharias, de vader van Johannes de Doper: ‘God heeft zijn volk bezocht en verlost. Een reddende kracht heeft Hij ons verwekt in het huis van David, zijn dienaar, zoals Hij heeft gesproken door de mond van zijn heilige profeten’ (Lc 1,68-70). Daarom wordt Hij ook genoemd ‘de afstraling van Gods heerlijkheid’ (Hebr 1,3). Dat lijkt ver weg. Ik tracht het wat dichterbij te brengen. Heerlijkheid is een woord dat wij in verband brengen met pudding, vlees of wijn. In de Bijbel is de heerlijkheid iemands innerlijke kracht die naar buiten treedt, zijn uitstraling. Zoals wij zeggen: ‘een man of een vrouw met uitstraling’. ‘Afstraling van Gods heerlijkheid’ is een unieke uitstraling: de innerlijke kracht van JHWH treedt in Jezus naar buiten. In de velden van Betlehem zingt de engel het lied: ‘Eer aan God in den hoge en vrede op aarde onder de mensen van wie God houdt’. Eigenlijk staat er niet ‘eer aan God’, maar ‘de heerlijkheid is aan God in den hoge’: de reddende kracht komt van God die ver boven ons uitgaat. Anders gezegd: Mensen kunnen uit zichzelf geen vrede brengen, dat gaat boven onze krachten, alleen JHWH die van mensen houdt brengt vrede. Hoe? In de unieke mens die nu geboren is en die uitgroeit tot een persoonlijkheid vol Geestkracht, vol van God. Daarom wordt Hij genoemd ‘de afstraling van Gods heerlijkheid’. Sint Jan beseft het. Hij schrijft: ‘Het Woord van God is vlees geworden, tastbaar in een mens die bij ons is komen wonen; wij hebben zijn heerlijkheid gezien’ (Jo 1,14).
Ik pak het geheel samen. Elke mens, man en vrouw, heeft het in zich om te gaan lijken op zijn Schepper. Daarom kan JHWH zich uitspreken in de Man van Nazaret, en wel ten volle. Maar daarmee zijn we er nog niet. Die reddende kracht schenkt Jezus aan ieder die zich naar Hem richten wil, die opengaat voor de Geestkracht die van Hem uitgaat. Met Kerstmis begint wat met Pasen en Pinksteren tot voltooiing komt: Jezus vol van de Geest, geeft het Geestvuur aan zijn leerlingen (Hand 2,1-11). Zo wordt de heerlijkheid van God op aarde vruchtbaar. Ons wordt de kracht gegeven om het aanschijn van de aarde te vernieuwen. Het alles herscheppend licht van JHWH krijgt zijn concentratiepunt in de Christus en brengt de eeuwen door mensen wereldwijd in beweging om te genezen wat gewond is, overeind te helpen wat gebroken is en in chaos vrede te scheppen. Dat typeert ons christenen, dat zou je eigenlijk moeten kunnen zien als je een christen ontmoet. Zo versta ik wat wij met Kerstmis zingen: ‘De heerlijkheid, de innerlijke kracht is aan God in den hoge; die straalt naar buiten in het kind dat geboren wordt; dankzij deze Mens komt vrede onder de mensen omdat God van hen houdt’. Mogen ons hart, onze ogen en oren opengaan voor Hem die is ‘de afstraling van Gods heerlijkheid en het evenbeeld van zijn wezen’. Zalig Kerstfeest voor u allen.
P. Stevens.
